Ana səhifə »  Dünya »  Ermənistan: defolt və geosiyasi “tənbəllik” məngənəsində
A+   Yenilə  A-
Ermənistan: defolt və geosiyasi “tənbəllik” məngənəsində

Mütəxəssislər son zamanlar qlobal geosiyasi miqyasda baş verən sürətli hadisələrin arxasında dayanan məqamları təhlil edirlər. Analizlər göstərir ki, bütövlükdə dünyanın siyasi mənzərəsi dəyişir. Dövlətlərarası münasibətlər daha həssas məqamlarla zənginləşir. Bunun fonunda xarici siyasət də çevik olmalı və müasir çağırışlara cavab verməlidir. Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin atdığı addımların təhlili təsdiq edir ki, rəsmi İrəvan xeyli fərqli mövqedədir. Ermənistan faktiki olaraq müasir şəraitə zidd olan, qeyri-çevik və səbatsız siyasət yeritməkdədir. Xüsusilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı Ermənistan rəhbərliyinin tutduğu mövqe narahatlıq doğurur. Burada hələ də köhnə stereotiplərdən xilas ola bilməyiblər. Absurd məqsədlər uğrunda səmərəsiz fəaliyyət göstərməkdədirlər. Bu isə Cənubi Qafqaz üçün risk faktoru yaradır. Hər an müharibə alovlana bilər.
Tənəzzül: iqtisadi geriləmə və siyasi çıxılmazlıq
Ermənistanda defoltdan danışmağa başlayıblar. Onun xarici borcları ödəyə bilmək imkanlarını itirməkdə olduğunu vurğulayırlar. Hökumət sərmayə qoyuluşu ilə bağlı proqramları yarıya qədər ixtisar edib. Yaranmış vəziyyətdən çıxmaq üçün ümumi daxili məhsulun həcmi 7-8% artırılmalıdır. Lakin proqnozlara görə, Ermənistanda bu göstərici sıfıra yaxınlaşacaq. Deməli, işsizlərin sayı yenidən artacaq. Bu, ölkəni yüz minlərlə insanın tərk etməyə məcbur qalması deməkdir. Rəsmi məlumata görə, ötən il Ermənistanın xarici borcları 789 milyon ABŞ dolları artaraq, bütövlükdə 5 milyard dollardan çox olub. 2017-ci ildə isə bu rəqəmin 6 milyard 277 milyon ABŞ dolları olacağı gözlənilir. Ötən ildə Ermənistandan ən çox sərmayə çıxarışı Rusiyaya olub - 55,3 milyard dram. İkinci yerdə Livandır - 12,7 milyard dram. Bunun qarşılığında Rusiyadan Ermənistana olan maliyyə transferləri 2 dəfə azalıb. Lakin Ermənistan daha çox Ümumdünya Bankı, Dünya Valyuta Fondu və s. kimi beynəlxalq strukturlara borcludur (bax: Naira Ayrumən. V Armenii zaqovorili o defolte / “Lragir.am”, 2 dekabr 2016).
Bu proseslər Ermənistanla bağlı iki məsələni aktuallaşdırıb. Birincisi, rəsmi İrəvanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına daxil olması ölkəyə Rusiyadan sərmayə qoyuluşunu artırmayıb. Əksinə, Ermənistandan Rusiyaya kapital axını artıb, ölkə daxilinə isə bu proses azalıb. Səbəb nədir? Bu, rəsmi İrəvanın xarici siyasət strategiyasının yararsızlığının göstəricisidirmi? İndi erməni ekspertlər bu suallara cavab axtarırlar. Onlar hesab edirlər ki, Ermənistanın siyasi rəhbərliyi geosiyasi xətti düzgün seçmədiyindən, ölkə iflasa doğru gedir.
İkincisi, Ermənistanın məhz Qərb maliyyə strukturlarına borclanması arxasında hansı məqamlar dayanır? ABŞ başda olmaqla Qərb dövlətləri bu asılılıqdan istifadə edib, Ermənistanı xaosa sürükləyə bilərmi? Bu variant istisna edilmir. Təcrübə göstərir ki, Qərb həmin taktikadan məharətlə yararlana bilir. Getdikcə daha çox borcu olan İrəvana təzyiqləri artırıb, onu Rusiyaya qarşı qaldıra bilərlər. Təbii ki, Moskva buna cavab verəcək və nəticədə, regionda hərbi gərginlik meydana çıxa bilər. Bu, o deməkdir ki, İrəvanın apardığı siyasət bütövlükdə Cənubi Qafqazı növbəti dəfə təhlükəli vəziyyətlə üz-üzə qoya bilər.
Bu kontekstdə məsələ həm də ondan ibarətdir ki, Ermənistan rəhbərliyi qlobal miqyasda gedən mühüm geosiyasi proseslərdən adekvat nəticə çıxara bilmir. Müşahidələr göstərir ki, onun addımlarının arxasında yalnız özünün qəsbkar, xudbin və son dərəcə eqoist istəklərinin ödənilməsi dayanır. Başqa dövlətlərin haqqına hörmət məqamı erməni siyasətində qətiyyən mövcud deyil. Bu, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı rəsmi İrəvanın son zamanlar söylədiyi fikirlərdə daha qabarıq şəkildə özünü büruzə verir. İndi Ermənistan kimi - hakimiyyət dəyişikliyi baş verən ABŞ-ı, yaxud ənənəvi müttəfiqi sayılan Rusiyanımı ağa seçmək məsələsi üzərində baş sındırır. Bir tərəfdən Rusiyanın hərbi çətiri altında gizlənərək, özünü təhlükəsiz hiss etməyə çalışır, digər tərəfdən isə yalançı demokratiyadan dəm vuraraq, Amerikanın yeni prezidentinin komandasında özünə himayədar axtarır.
Bu bağlılıqda erməni mətbuatının ABŞ-ın yeni vitse-prezidenti M.Penslə S.Sarkisyanın telefon danışığını şərh etməsi maraq doğurur. Həmin danışıqda hər hansı ciddi məsələ faktiki olaraq müzakirə edilməyib. Vaşinqton ənənəvi olaraq münasibətlərin inkişaf etdirilməsi zərurətini vurğulayıb (bax: Akop Badalən. Novaə administraüiə SŞA sformulirovala zadaçu Armenii / “Lragir.am”, 2 dekabr 2016).
Bu, diplomatiyada adi haldır, çünki heç bir dövlət hansısa ölkə ilə əməkdaşlıq etmək fikrində olmadığını bəri başdan bəyan etməz. O başqa məsələdir ki, konkret siyasətə gəldikdə, meydana çoxlu sayda şərtlər çıxır. Ermənistanla bağlı situasiyada isə Vaşinqton erməni rəhbərliyinin aparacağı siyasətdən asılı olaraq İrəvanla əlaqələrə baxacaq.
Yeniləşən dünyada: Ermənistan köhnə bataqlıqda
Ermənistan üçün vəziyyəti qəlizləşdirən məqam onun Rusiya və İranla çox yaxın olmasıdır. Məlumdur ki, bütövlükdə Qərbdə həmin ölkələrlə əməkdaşlığa elə də maraq göstərilmir. D.Trampın vəzifələrə təyin etmək istədiyi kadrlar sırasında isə “qırğılar” əksəriyyət təşkil edir və onlar artıq antirusiya xarakterli bəyanatlar verməkdədirlər. Bu halda Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı forpostuna Amerika hörmətlə yanaşarmı? Mümkün deyil.
Rəsmi Vaşinqton ancaq öz maraqlarına uyğun gələn məqamlarda Ermənistandan oyuncaq kimi istifadə etməyə çalışacaq. Bu cür siyasət isə davamlı olmur, üstəlik, Ermənistanın maraqlarının ödənməsindən söhbət gedə bilməz. Erməni ekspertlərin “Amerika Ermənistanın yeni vəzifələrini müəyyənləşdirdi” kimi ifadələr işlətməsi məhz bu köləliyin, asılılığın və başqasının əmrinə tabeçiliyin əlamətidir. Şərəfi və ləyaqəti olan heç bir müstəqil dövlətin analitiki, yaxud eksperti belə fikir ifadə etməz.
Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə də erməni siyasətçilər və ekspertlər həmin asılılıq mövqeyindən yanaşırlar. Ermənistan prezidentinin mətbuat katibinin söylədiyi bir fikrə münasibət bunu bir daha təsdiq edir. V.Akopyan erməni jurnalistə deyib ki, Dağlıq Qarabağ ətrafında olan ərazilər qaytarıla bilər, lakin əvvəlcə “dqr”in statusu müəyyənləşməlidir.
Əslində, Akopyan yeni heç nə deməyib və deyə də bilməz. Bu, onun səlahiyyətləri daxilində deyil. Burada erməni ekspertlər, ümumiyyətlə, “ərazi güzəşti” adlandırdıqları hadisənin qəbuledilməzliyini vurğulayırlar. Onlar o dərəcədə ədalət hissini itirib regionun siyasi coğrafiyasının reallıqlarını unudublar ki, işğal altında olan rayonları öz dədə-baba torpaqları hesab edirlər. Bu illüziya altında gah Amerikadan, gah da Rusiyadan mədəd umurlar. Bu mövqedə də onlar sabit qala bilmirlər. Deyək ki, Rusiya “İskəndər” raketlərini Ermənistana yerləşdirəndə ermənilər Azərbaycana hədə-qorxu gəlir, pafosla danışırdılar ki, indi ölkənin müdafiəsi təminatlıdır. İndi isə Rusiyanın Ermənistanın əl-qolunu bağladığından dəm vururlar.
Ermənistanın reallıqda öz “əl-qolu” da yoxdur. O, nə edirsə, xaricdəki havadarlarının əmrləri ilə edir. Sonra isə, rəsmi İrəvan Rusiyanın regiondakı roluna konkret mövqe bildirə bilmirsə, onunla etibarlı tərəfdaş kimi münasibətləri kim qura bilər? Çünki gizli deyil ki, məhz Rusiya Cənubi Qafqazda erməni dövlətini yaratdı. İndi buna nankor münasibət yaranıbsa, Ermənistan, ümumiyyətlə, kimsə ilə dost ola bilməz - o, mövqeyini daim dəyişəcək, bir cəbhədən başqasına keçməyə çalışacaq.
Təbii ki, bu cür marginallıq pisdir, qəbuledilməzdir. Çünki onu yeridən istənilən dövlət daim xaos, qeyri-müəyyənlik, risk mənbəyi olaraq qalır. Ermənistan da hazırkı mərhələdə birbaşa həmin rolu oynayır. Bu bağlılıqda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təşəbbüsün gah Fransa, gah Rusiya, gah da ABŞ-ın əlinə keçməsindən bəhs etmək ya situasiyanı real qiymətləndirə bilməməkdir, ya da siyasi-ideoloji blefdir, yəni bu cür uydurmalarla danışıqlar prosesini konkret nəticə olmadan uzatmaq arzusundan qaynaqlanan haldır. Belə çıxır ki, Ermənistan rəhbərliyi münaqişənin həllində obyektiv mövqeyə gəlməkdən uzaqdır. Bu da regionda savaş riskinin hələ də yüksək olduğunu göstərir.
Hətta onun daha həssas bir vəziyyətə gəldiyini deyə bilərik. Dünyada geosiyasi proseslərin sürəti və mürəkkəbliyinin intensivləşdiyi bir mərhələdə Ermənistan rəhbərliyi heyrətedici konservatizm, qeyri-çeviklik, siyasi naşılıq nümayiş etdirir, hadisələrə yöndəmsiz reaksiya verir. Ermənistanın siyasi qeyri-çevikliyi ilə ümumi mənzərə arasında ziddiyyətlərin olması bir nöqtədə partlayışın labüdlüyünü şərtləndirir.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  9630  |  
  • Tarix:  29-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Sənaye parklarının yaradılması qeyri-neft iqtisadiyyatının inkişafına mühüm töhfələr verir

10:30
24 May
Elçin Əhmədov: “Qafqaz üçlüyü” filmi Azərbaycana və azərbaycanlılara qarşı dərin nifrətin açıq təzahürüdür
10:29
24 May
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 100 dəfə pozub
10:24
24 May
Heydər Əliyev Mərkəzində "Moda məkanı" sərgisi açılacaq
09:52
24 May
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri TBMM-in sədri ilə görüşüb
09:48
24 May
Elman Rüstəmov: 200 manatlıq əsginasların hazırlanmasında ən müasir mühafizə elementlərindən istifadə olunub
09:40
24 May
Hədiyyə yağışlı may ayı
09:25
24 May
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi İsveçrədə qeyd edilib
23:14
23 May
Xəyanətkar Rüstəm İbrahimbəyovun erməni sevgisindən doğan “Qafqaz üçlüyü”
20:35
23 May
Bakıda qafqazşünas alimlər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin region ölkələri ilə münasibətlərini araşdırırlar
18:12
23 May
Sədaqət Vəliyeva: Rüstəm İbrahimbəyovun əməlləri onun Azərbaycan xalqına nifrətinin göstəricisidir
18:10
23 May
Zakir Həsənov Anjey Kaspşiklə görüşüb
17:58
23 May
Milli Məclisin müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin iclası keçirilib
17:55
23 May
Oqtay Əsədov Aytən Mustafazadəni təltif edib
17:52
23 May
Rüstəm İbrahimbəyovun ermənilərin bədbəxtliklərində “vəhşi azərbaycanlıları” günahkar bilməsi filmi haqda
17:50
23 May
"Rüstəm İbrahimbəyovun mənəviyyatı da günahsız insanların qanına bulaşıb"
17:49
23 May
2026-cı il dünya çempionatının Bakıda təqdimatı olub
17:48
23 May
Vüqar Rəhimzadə: “Rüstəm İbrahimbəyovun damarında erməni qanı axır”
17:43
23 May
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Azərbaycanın qazandığı böyük uğurlar və beynəlxalq arenada əldə etdiyi nüfuzlu mövqe Türkiyə üçün də qürur mənbəyidir
17:43
23 May
Petro Poroşenko: Müstəqilliyinin bərpa edildiyi andan Azərbaycan ardıcıl və prinsipial xarici siyasət parır
17:37
23 May
Aqiyə Naxçıvanlı: Tarixin hər bir mərhələsində ailə cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynayıb
17:32
23 May
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi Hindistanda da qeyd edilib
17:25
23 May
Siyavuş Novruzov: "Rüstəm İbrahimbəyov filmdə qorxaq azərbaycanlı obrazını yəqin ki, özünü düşünərək yaradıb"
17:04
23 May
“ADA” Universitetində tələbə startap layihələri qiymətləndirilib
17:01
23 May
Əli Həsənov: "Mən çox istərdim ki, hər bir azərbaycanlı milli mənsubiyyətini itirən "məşhur ssenarist"ə münasibət bildirsin"
16:58
23 May
Kənd təsərrüfatı naziri Yevlaxda bölgə vətəndaşları ilə görüşüb
16:44
23 May
Milli Məclisdə “Azərbaycan ailə modeli: müasirlik və dəyərlər” mövzusunda tədbir keçirilib
16:42
23 May
Mir Cəlalın xatirəsinə həsr olunan hekayə müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb
16:03
23 May
Ağır atletika üzrə Azərbaycan birinciliyi keçiriləcək
15:45
23 May
Şəhid əsgərin təltif olunduğu “Şücaətə görə” medalı ailəsinə təqdim edilib
15:31
23 May
Özbəkistan nümayəndə heyəti üçün Əmək Müqaviləsi və Məşğulluq Alt-Sistemlərinə dair təqdimat olub
15:21
23 May
Albaniyada Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı tədbirlər keçirilib
15:18
23 May
Fəzail İbrahimli: Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması milli dövlətçilik tariximizdə şərəfli yer tutur
15:15
23 May
Azərbaycan Astanada keçirilən “KADEX-2018” beynəlxalq müdafiə sərgisində iştirak edir
15:14
23 May
Dilarə Seyidzadə: Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması Azərbaycan xalqının XX əsrin əvvəllərində azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizəsinin qanunauyğun yekunu kimi qəbul edilməlidir
15:11
23 May
Gəncədə Ulu öndərin 95-ci ildönümünə həsr edilmiş silsilə tədbirlər davam edir
14:33
23 May
Siyavuş Novruzov: "Qız qaçırmanı insan oğurluğu ilə eyniləşdirmək düzgün deyil"
14:16
23 May
Milli Kitabxananın 95 illiyinə həsr edilən sərgi açılıb
14:09
23 May
NATO generalları: Azərbaycan zabitləri Alyansın tərəfdaş ölkələrindən olan həmkarları üçün layiqli nümunədirlər
13:01
23 May
23 may Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi əməkdaşlarının peşə bayramıdır
13:00
23 May
Ədliyyə Nazirliyində Avropa Şurasının nümayəndəsi ilə görüş keçirilib
12:53
23 May
“Mülki müdafiənin və tibbi yardımın əsasları” kitabının təqdimatı olub
12:43
23 May
Milli Məclisdə “Azərbaycan ailə modeli: müasirlik və dəyərlər” mövzusunda tədbir keçirilir
12:40
23 May
Bakı Şopinq Festivalında alış-verişlərinizdən geri qayıdacaq məbləği kartınıza alın!
12:27
23 May
“Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika” adlı elmi-praktik konfransı keçirilib
12:20
23 May
“ADA” Universitetində “Cümhuriyyət tələbələri” inşa müsabiqəsi yekunlaşıb
12:18
23 May
Bakıda “Qafqazda dövlətlərarası münasibətlər: 100 il əvvəl və müasir dövr” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
11:36
23 May
Madriddə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş təntənəli qəbul təşkil edilib
11:31
23 May
İtaliya Senatının sədri: Azərbaycan İtaliya üçün önəmli tərəfdaşdır
11:28
23 May
Bakı Nəqliyyat Agentliyində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd edilib
11:22
23 May
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunan tədbirdə vəkilliyə namizədlər and içiblər
11:08
23 May
TANAP dünya enerji bazarında Azərbaycan və Türkiyənin mövqelərini daha da gücləndirəcək
11:04
23 May
Sosial şəbəkələrdə ermənilərlə döyüşənlər
10:56
23 May
Las-Veqas şəhərinin meri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı təbrik bəyannaməsi imzalayıb
10:46
23 May
“Uşaqlar üçün ekoloji laboratoriya” layihəsi çərçivəsində Paleontologiya mövzusunda təlim keçirilib
10:31
23 May
Təhsil Nazirliyi ilə BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı arasında əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə edilib
10:22
23 May
Ermənistan ordusu iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəs rejimini 92 dəfə pozub
10:20
23 May
ABŞ Konqresində ADR-ın yaranmasının 100 illik yubileyi münasibətilə bəyanat verilib
10:17
23 May
"Saudi Aramco": Bakı Mərkəzi Asiyada fəaliyyətin idarəsi üçün platforma olacaq
10:14
23 May
Azərbaycanda Avropa Tarixi Termal Şəhərlər Assosiasiyası Baş Assambleyasının toplantısı keçiriləcək
10:13
23 May
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illik yubileyi Dohada qeyd edilib
10:09
23 May
ABŞ Konqresinin “Helsinki Kommissiyasının” rəhbər üzvü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yubileyi münasibətilə bəyanat verib
20:16
22 May
Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə əməkdaşlıq əlaqələri müzakirə edilib
18:54
22 May
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar müzakirələr aparılıb
18:38
22 May
Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş keçirilib
17:59
22 May
YAP Suraxanı rayon təşkilatında “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətçilik tariximizdə” mövzusunda elmi-praktiki konfrans keçirilib
17:52
22 May
YAP Gənclər Birliyi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunmuş tədbir təşkil edib
17:51
22 May
İqtisadiyyat Nazirliyində geniş kollegiya iclası keçirilib
17:40
22 May
Poltava Milli Texniki Universiteti ADNSU ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır
17:36
22 May
Akademik Arif Paşayev: Yolların və elmi istiqamətlərin kəsişməsində
17:16
22 May
Cümhuriyyətin 100 illiyi münasibətilə FHN-in Mülki Müdafiə Qoşunlarının “N” saylı hərbi hissəsində tədbir keçirilib

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA