Ana səhifə »  Dünya »  Ermənistan: defolt və geosiyasi “tənbəllik” məngənəsində
A+   Yenilə  A-
Ermənistan: defolt və geosiyasi “tənbəllik” məngənəsində

Mütəxəssislər son zamanlar qlobal geosiyasi miqyasda baş verən sürətli hadisələrin arxasında dayanan məqamları təhlil edirlər. Analizlər göstərir ki, bütövlükdə dünyanın siyasi mənzərəsi dəyişir. Dövlətlərarası münasibətlər daha həssas məqamlarla zənginləşir. Bunun fonunda xarici siyasət də çevik olmalı və müasir çağırışlara cavab verməlidir. Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin atdığı addımların təhlili təsdiq edir ki, rəsmi İrəvan xeyli fərqli mövqedədir. Ermənistan faktiki olaraq müasir şəraitə zidd olan, qeyri-çevik və səbatsız siyasət yeritməkdədir. Xüsusilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı Ermənistan rəhbərliyinin tutduğu mövqe narahatlıq doğurur. Burada hələ də köhnə stereotiplərdən xilas ola bilməyiblər. Absurd məqsədlər uğrunda səmərəsiz fəaliyyət göstərməkdədirlər. Bu isə Cənubi Qafqaz üçün risk faktoru yaradır. Hər an müharibə alovlana bilər.
Tənəzzül: iqtisadi geriləmə və siyasi çıxılmazlıq
Ermənistanda defoltdan danışmağa başlayıblar. Onun xarici borcları ödəyə bilmək imkanlarını itirməkdə olduğunu vurğulayırlar. Hökumət sərmayə qoyuluşu ilə bağlı proqramları yarıya qədər ixtisar edib. Yaranmış vəziyyətdən çıxmaq üçün ümumi daxili məhsulun həcmi 7-8% artırılmalıdır. Lakin proqnozlara görə, Ermənistanda bu göstərici sıfıra yaxınlaşacaq. Deməli, işsizlərin sayı yenidən artacaq. Bu, ölkəni yüz minlərlə insanın tərk etməyə məcbur qalması deməkdir. Rəsmi məlumata görə, ötən il Ermənistanın xarici borcları 789 milyon ABŞ dolları artaraq, bütövlükdə 5 milyard dollardan çox olub. 2017-ci ildə isə bu rəqəmin 6 milyard 277 milyon ABŞ dolları olacağı gözlənilir. Ötən ildə Ermənistandan ən çox sərmayə çıxarışı Rusiyaya olub - 55,3 milyard dram. İkinci yerdə Livandır - 12,7 milyard dram. Bunun qarşılığında Rusiyadan Ermənistana olan maliyyə transferləri 2 dəfə azalıb. Lakin Ermənistan daha çox Ümumdünya Bankı, Dünya Valyuta Fondu və s. kimi beynəlxalq strukturlara borcludur (bax: Naira Ayrumən. V Armenii zaqovorili o defolte / “Lragir.am”, 2 dekabr 2016).
Bu proseslər Ermənistanla bağlı iki məsələni aktuallaşdırıb. Birincisi, rəsmi İrəvanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına daxil olması ölkəyə Rusiyadan sərmayə qoyuluşunu artırmayıb. Əksinə, Ermənistandan Rusiyaya kapital axını artıb, ölkə daxilinə isə bu proses azalıb. Səbəb nədir? Bu, rəsmi İrəvanın xarici siyasət strategiyasının yararsızlığının göstəricisidirmi? İndi erməni ekspertlər bu suallara cavab axtarırlar. Onlar hesab edirlər ki, Ermənistanın siyasi rəhbərliyi geosiyasi xətti düzgün seçmədiyindən, ölkə iflasa doğru gedir.
İkincisi, Ermənistanın məhz Qərb maliyyə strukturlarına borclanması arxasında hansı məqamlar dayanır? ABŞ başda olmaqla Qərb dövlətləri bu asılılıqdan istifadə edib, Ermənistanı xaosa sürükləyə bilərmi? Bu variant istisna edilmir. Təcrübə göstərir ki, Qərb həmin taktikadan məharətlə yararlana bilir. Getdikcə daha çox borcu olan İrəvana təzyiqləri artırıb, onu Rusiyaya qarşı qaldıra bilərlər. Təbii ki, Moskva buna cavab verəcək və nəticədə, regionda hərbi gərginlik meydana çıxa bilər. Bu, o deməkdir ki, İrəvanın apardığı siyasət bütövlükdə Cənubi Qafqazı növbəti dəfə təhlükəli vəziyyətlə üz-üzə qoya bilər.
Bu kontekstdə məsələ həm də ondan ibarətdir ki, Ermənistan rəhbərliyi qlobal miqyasda gedən mühüm geosiyasi proseslərdən adekvat nəticə çıxara bilmir. Müşahidələr göstərir ki, onun addımlarının arxasında yalnız özünün qəsbkar, xudbin və son dərəcə eqoist istəklərinin ödənilməsi dayanır. Başqa dövlətlərin haqqına hörmət məqamı erməni siyasətində qətiyyən mövcud deyil. Bu, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı rəsmi İrəvanın son zamanlar söylədiyi fikirlərdə daha qabarıq şəkildə özünü büruzə verir. İndi Ermənistan kimi - hakimiyyət dəyişikliyi baş verən ABŞ-ı, yaxud ənənəvi müttəfiqi sayılan Rusiyanımı ağa seçmək məsələsi üzərində baş sındırır. Bir tərəfdən Rusiyanın hərbi çətiri altında gizlənərək, özünü təhlükəsiz hiss etməyə çalışır, digər tərəfdən isə yalançı demokratiyadan dəm vuraraq, Amerikanın yeni prezidentinin komandasında özünə himayədar axtarır.
Bu bağlılıqda erməni mətbuatının ABŞ-ın yeni vitse-prezidenti M.Penslə S.Sarkisyanın telefon danışığını şərh etməsi maraq doğurur. Həmin danışıqda hər hansı ciddi məsələ faktiki olaraq müzakirə edilməyib. Vaşinqton ənənəvi olaraq münasibətlərin inkişaf etdirilməsi zərurətini vurğulayıb (bax: Akop Badalən. Novaə administraüiə SŞA sformulirovala zadaçu Armenii / “Lragir.am”, 2 dekabr 2016).
Bu, diplomatiyada adi haldır, çünki heç bir dövlət hansısa ölkə ilə əməkdaşlıq etmək fikrində olmadığını bəri başdan bəyan etməz. O başqa məsələdir ki, konkret siyasətə gəldikdə, meydana çoxlu sayda şərtlər çıxır. Ermənistanla bağlı situasiyada isə Vaşinqton erməni rəhbərliyinin aparacağı siyasətdən asılı olaraq İrəvanla əlaqələrə baxacaq.
Yeniləşən dünyada: Ermənistan köhnə bataqlıqda
Ermənistan üçün vəziyyəti qəlizləşdirən məqam onun Rusiya və İranla çox yaxın olmasıdır. Məlumdur ki, bütövlükdə Qərbdə həmin ölkələrlə əməkdaşlığa elə də maraq göstərilmir. D.Trampın vəzifələrə təyin etmək istədiyi kadrlar sırasında isə “qırğılar” əksəriyyət təşkil edir və onlar artıq antirusiya xarakterli bəyanatlar verməkdədirlər. Bu halda Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı forpostuna Amerika hörmətlə yanaşarmı? Mümkün deyil.
Rəsmi Vaşinqton ancaq öz maraqlarına uyğun gələn məqamlarda Ermənistandan oyuncaq kimi istifadə etməyə çalışacaq. Bu cür siyasət isə davamlı olmur, üstəlik, Ermənistanın maraqlarının ödənməsindən söhbət gedə bilməz. Erməni ekspertlərin “Amerika Ermənistanın yeni vəzifələrini müəyyənləşdirdi” kimi ifadələr işlətməsi məhz bu köləliyin, asılılığın və başqasının əmrinə tabeçiliyin əlamətidir. Şərəfi və ləyaqəti olan heç bir müstəqil dövlətin analitiki, yaxud eksperti belə fikir ifadə etməz.
Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə də erməni siyasətçilər və ekspertlər həmin asılılıq mövqeyindən yanaşırlar. Ermənistan prezidentinin mətbuat katibinin söylədiyi bir fikrə münasibət bunu bir daha təsdiq edir. V.Akopyan erməni jurnalistə deyib ki, Dağlıq Qarabağ ətrafında olan ərazilər qaytarıla bilər, lakin əvvəlcə “dqr”in statusu müəyyənləşməlidir.
Əslində, Akopyan yeni heç nə deməyib və deyə də bilməz. Bu, onun səlahiyyətləri daxilində deyil. Burada erməni ekspertlər, ümumiyyətlə, “ərazi güzəşti” adlandırdıqları hadisənin qəbuledilməzliyini vurğulayırlar. Onlar o dərəcədə ədalət hissini itirib regionun siyasi coğrafiyasının reallıqlarını unudublar ki, işğal altında olan rayonları öz dədə-baba torpaqları hesab edirlər. Bu illüziya altında gah Amerikadan, gah da Rusiyadan mədəd umurlar. Bu mövqedə də onlar sabit qala bilmirlər. Deyək ki, Rusiya “İskəndər” raketlərini Ermənistana yerləşdirəndə ermənilər Azərbaycana hədə-qorxu gəlir, pafosla danışırdılar ki, indi ölkənin müdafiəsi təminatlıdır. İndi isə Rusiyanın Ermənistanın əl-qolunu bağladığından dəm vururlar.
Ermənistanın reallıqda öz “əl-qolu” da yoxdur. O, nə edirsə, xaricdəki havadarlarının əmrləri ilə edir. Sonra isə, rəsmi İrəvan Rusiyanın regiondakı roluna konkret mövqe bildirə bilmirsə, onunla etibarlı tərəfdaş kimi münasibətləri kim qura bilər? Çünki gizli deyil ki, məhz Rusiya Cənubi Qafqazda erməni dövlətini yaratdı. İndi buna nankor münasibət yaranıbsa, Ermənistan, ümumiyyətlə, kimsə ilə dost ola bilməz - o, mövqeyini daim dəyişəcək, bir cəbhədən başqasına keçməyə çalışacaq.
Təbii ki, bu cür marginallıq pisdir, qəbuledilməzdir. Çünki onu yeridən istənilən dövlət daim xaos, qeyri-müəyyənlik, risk mənbəyi olaraq qalır. Ermənistan da hazırkı mərhələdə birbaşa həmin rolu oynayır. Bu bağlılıqda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təşəbbüsün gah Fransa, gah Rusiya, gah da ABŞ-ın əlinə keçməsindən bəhs etmək ya situasiyanı real qiymətləndirə bilməməkdir, ya da siyasi-ideoloji blefdir, yəni bu cür uydurmalarla danışıqlar prosesini konkret nəticə olmadan uzatmaq arzusundan qaynaqlanan haldır. Belə çıxır ki, Ermənistan rəhbərliyi münaqişənin həllində obyektiv mövqeyə gəlməkdən uzaqdır. Bu da regionda savaş riskinin hələ də yüksək olduğunu göstərir.
Hətta onun daha həssas bir vəziyyətə gəldiyini deyə bilərik. Dünyada geosiyasi proseslərin sürəti və mürəkkəbliyinin intensivləşdiyi bir mərhələdə Ermənistan rəhbərliyi heyrətedici konservatizm, qeyri-çeviklik, siyasi naşılıq nümayiş etdirir, hadisələrə yöndəmsiz reaksiya verir. Ermənistanın siyasi qeyri-çevikliyi ilə ümumi mənzərə arasında ziddiyyətlərin olması bir nöqtədə partlayışın labüdlüyünü şərtləndirir.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2850  |  
  • Tarix:  29-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsi ölkəmizin yüksək nüfuzunun göstəricisidir

18:06
25 Aprel
Türkiyəli nazir ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
18:01
25 Aprel
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında italiyalı professorla görüş keçirilib
17:52
25 Aprel
Rafael Hüseynov: Avropa Şurası bu təşkilatın qurucularından olan Türkiyəyə münasibətdə ədalətli deyil
17:49
25 Aprel
Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər edilib
17:48
25 Aprel
Akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 94-cü ildönümünə həsr olunmuş elmi konfrans keçiriləcək
17:40
25 Aprel
Avropa Xalq Partiyası Siyasi Qrupunun vitse-prezidenti Milli Məclisdə olub
17:37
25 Aprel
Azərbaycan-Litva əməkdaşlığının inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
17:33
25 Aprel
YAP İcra katibinin müavini Siyavuş Novruzov: Azərbaycan dünyaya nümunə göstərir
17:10
25 Aprel
Akademik Abel Məhərrəmov: Ölkəmizdə dinlərin həmrəyliyi istiqamətində uğurlu siyasət aparılır
17:05
25 Aprel
Milli Məclisdə "Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında" qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edilib
16:45
25 Aprel
Azərbaycanın ilk hərbi səhiyyə ocağının yaranmasından 25 il ötür
16:16
25 Aprel
Azərbaycan Yəmənə humanitar yardım göstərib
16:04
25 Aprel
Avropa Parlamentinin üzvü: Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə nüfuzu daha da artır
15:52
25 Aprel
Siyavuş Novruzov: Azərbaycanda intellektual cəmiyyət formalaşıb, radikalizmə yer yoxdur
15:30
25 Aprel
Vaşinqtonda və Los-Ancelesdə türk və Azərbaycan icmaları ermənilərə cavab etiraz nümayişləri keçiriblər
15:24
25 Aprel
Aprelin 25-i Azərbaycanda “Sahibkarlar Günü”dür
15:22
25 Aprel
Günay Əfəndiyeva: Türk dünyasının qadın sahibkarları arasında əlaqələrin inkişafı çox ciddi faktordur
15:09
25 Aprel
Taekvando üzrə yığmamız lisenziya xarakterli beynəlxalq turnirdə 35 idmançı ilə təmsil olunacaq
14:58
25 Aprel
Bakıda qadın sahibkarlığının inkişafı mövzusuna həsr edilən beynəlxalq konfrans keçirilir
14:55
25 Aprel
“Bakı-2017”: su səyahətinin Qax mərhələsi Ram-rama şəlaləsindən başlayıb
14:50
25 Aprel
Xoşbəxt Yusifzadə: Azərbaycanda bu ilin sonunadək 2 milyard ton neft hasil ediləcək
14:42
25 Aprel
Məlahət İbrahimqızı: Azərbaycanda uğurlu gender siyasəti həyata keçirilir
14:38
25 Aprel
Əli Əhmədov: Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı qardaşlıq münasibətləri bütün dünya üçün bir örnəkdir
14:22
25 Aprel
Azərbaycan neft sənayesi sahəsində dünyanın logistika mərkəzlərindən biridir
14:18
25 Aprel
Səməd Seyidov: Azərbaycanın maraqlarını Avropa Şurası tribunasından ən yüksək səviyyədə müdafiə edəcəyik
14:16
25 Aprel
Baş nazirin müavini Əli Əhmədov: Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın diqqət və qayğısı nəticəsində Azərbaycan qadınları ölkə həyatının müxtəlif sahələrində təmsil olunurlar
14:09
25 Aprel
"Yol hərəkəti haqqında" Qanuna dəyişikliklər edilib
13:59
25 Aprel
Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir
12:49
25 Aprel
Hicran Hüseynova: Azərbaycanda iqtisadi sahədə fəaliyyət göstərən qadınların sayı artır
12:39
25 Aprel
Ziyafət Əsgərov: Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı yerləşdiyi regionlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir
12:17
25 Aprel
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Finlandiyada keçiriləcək konfransda iştirak edəcək
12:09
25 Aprel
Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı yerləşdiyi regionlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir
12:05
25 Aprel
Avstriya səfiri: Azərbaycanla turizm sektorunda çoxşaxəli əməkdaşlıq qurulması mümkündür
11:54
25 Aprel
“ASAN qatar” Şəmkirdə bölgə vətəndaşlarına xidmət göstərir
11:52
25 Aprel
Bakıda QDİƏT PA-nın komitə iclası başlayıb
11:46
25 Aprel
Valeh Ələsgərov: Xəzərin delimitasiyasının təşəbbüskarı Azərbaycan olub
11:24
25 Aprel
Əli Əhmədov: Qadın sahibkarlığının inkişafı bütövlükdə cəmiyyətin inkişafına müsbət təsir göstərir
11:16
25 Aprel
Baş katib: İƏT Azərbaycana qarşı erməni təcavüzünü qəti şəkildə pisləyir
11:07
25 Aprel
Cocuq Mərcanlı yolunun tikintisi yekunlaşmaq üzrədir
11:05
25 Aprel
Azərbaycan və Belarus investorlarının özəlləşdirmə prosesinə cəlb edilməsi məsələləri müzakirə olunub
10:57
25 Aprel
Natiq Əliyev: Neftin qiymətinin stabilliyini saxlamaq tədbirləri öz bəhrəsini verir
10:51
25 Aprel
Azərbaycan-Türkiyə təlimlərində istifadə ediləcək silahların və texnikanın nümayişi keçirilib
10:48
25 Aprel
Milli Məclisin iclasında 36 məsələyə baxılacaq
10:44
25 Aprel
Bakıda “Xəzər və Mərkəzi Asiya: ticarət, logistika, neft emalı, neft-kimya” forumu işə başlayıb
10:38
25 Aprel
Prezident İlham Əliyev Yaponiyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
10:31
25 Aprel
Prezident Tramp Osmanlı İmperiyasında 1915-ci il hadisələri ilə əlaqədar bəyanatında “soyqırımı” sözündən istifadə etməyib
10:28
25 Aprel
Linas Linkeviçius: Litva Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrinin inkişafını dəstəkləyir
10:14
25 Aprel
Vüsal Hüseynov: Azərbaycan torpaqlarının işğalının davam etməsi regionda sülhə böyük təhlükədir
10:06
25 Aprel
Sevinc Fətəliyeva: Cəbhə bölgəsində azərbaycanlı uşaqlar erməni snayperlərin hədəfi olurlar
18:06
24 Aprel
Birinci rübdə Azərbaycan iqtisadiyyatının dayanıqlılığı təmin olunub
18:04
24 Aprel
Azərbaycan Qazaxıstanın Almatı şəhərində öz məhsullarını təqdim edir
17:48
24 Aprel
Naxçıvanda görkəmli bəstəkar Tofiq Quliyevin 100 illik yubileyi qeyd olunub
17:45
24 Aprel
Azərbaycan və Litva beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində uğurlu əməkdaşlıq edir
17:41
24 Aprel
İƏT-in Baş katibi: Mehriban Əliyevanın Birinci vitse-prezident təyin olunması qadınların imkanlarının artırılması sahəsində rəmzi xarakter daşıyır
17:39
24 Aprel
Azərbaycan “ArabianTravel Market-2017” beynəlxalq turizm sərgisində iştirak edir
17:24
24 Aprel
Nasir Əbdül Kərim: Turizmin inkişafı ölkə iqtisadiyyatına ən böyük yatırımdır
17:00
24 Aprel
Əli Əhmədov: Gender bərabərliyi məsələləri Azərbaycan hökumətinin fəaliyyətində əhəmiyyətli rol oynayır
16:35
24 Aprel
Aureliya Qriqoriu: Ermənilərin əsassız bəyanatları tarixi, hüquqi, faktiki baxımdan təsdiqlənmir
16:20
24 Aprel
Fəzail İbrahimli: Ermənilərin tarixi yalan və saxtakarlıq üzərində qurulub
16:09
24 Aprel
Azərbaycanda icbari tibbi sığortanın tətbiq edildiyi qısa vaxtda böyük işlər görülüb
15:44
24 Aprel
Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri Azərbaycana gəlir
15:32
24 Aprel
Pirallahıda əhalinin yarıdan çoxunun tibbi müayinəsi aparılıb
15:16
24 Aprel
Parlamentin komitə iclasında “Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında” qanun layihəsi müzakirə olunur
15:06
24 Aprel
YAP Qadınlar Şurasının və AQUPDK-nin birgə təşəbbüsü ilə “Qadınlar dövlətimizin, dövlətçiliyimizin, müstəqilliyimizin, bu günümüzün, gələcəyimizin dayağıdır” mövzusunda silsilə tədbirlər keçirilir
14:56
24 Aprel
MM-in deputatı: Azərbaycan dünyanın qabaqcıl idman ölkələri sırasında öz layiqli yerini tutub
14:48
24 Aprel
Aprel döyüşlərində yaralanmış əsgər və zabitlər protezlərlə təmin ediliblər
14:42
24 Aprel
Hikmət Hacıyev: IV İslam Həmrəylik Oyunları və Formula-1 yarışı öncəsi bir sıra Qərb media orqanlarında Azərbaycan haqqında “fakenews” və antitəbliğat xarakterli yazılar artıq özünü büruzə verməyə başlayıb
14:18
24 Aprel
Ailə Sağlamlıq mərkəzlərində əhaliyə tibbi xidmət göstərilməsi üçün hər cür şərait yaradılıb
14:11
24 Aprel
Ukrayna dövlət qulluğu sahəsində Azərbaycan ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır
12:50
24 Aprel
Xaricdə təhsil almış 200-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı dini ayinlər həyata keçirir

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30
HAVA HAQQINDA