Ana səhifə »  Dünya »  Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması
A+   Yenilə  A-
Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması

Şimali Atlantika Alyansı üzvlərinin müdafiə nazirlərinin Brüsseldə son görüşündən sonra Moskvadan maraqlı açıqlamalar verilir. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi A.Qruşko isə bununla bağlı ayrıca müsahibə verib. Kremlin qiymətləndirməsinə görə, dünyanın ən güclü hərbi bloku Rusiyaya qarşı mövqeyini daha da sərtləşdirməkdədir. Belə ki, Brüsseldə qəbul olunan qərarlar təşkilatın şərq cinahına doğru daha da irəliləməsini, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüdrətinin artırılmasını nəzərdə tutur. Bunu Vaşinqton təşkilata üzv olan ölkələrin hərbi xərclərini artırması hesabına etmək fikrindədir. Aydın görünür ki, Şimali Atlantika Alyansı nəinki hərbi ixtisara getmək niyyətində deyil, hətta daha qüdrətli hala gəlməyi düşünür. Moskvanın da buna cavab verəcəyi gözlənilir. Bununla da dünya miqyasında hərbi qarşıdurma təhlükəsinin yarandığı qənaətini almaq olar.
Amerikanın tələbi: hərbi xərclər və silahlanma artırılsın
NATO-Rusiya münasibətlərinin hamar olmadığı çoxdan məlumdur. Şimali Atlantika Alyansı bir neçə ildir ki, RF-nin sərhədlərinə yaxınlaşır. Bunu dövlətin təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirən rəsmi Moskva cavab tədbirləri görür. Son illər bu müstəvidə tərəflər arasında münasibətlər daha da gərginləşib. NATO yeni tədbirlər həyata keçirir, Kreml də öz növbəsində lazım bildiyi addımları atır. Hazırda Avropa istiqamətində onların sərt bir şəkildə qarşı-qarşıya durduğunu demək olar.
Xüsusilə NATO-nun cənub və şərq cinahlarında Moskva ilə münasibətlər ağırdır. Daima qarşılıqlı hədələr və bəzi hallarda çox yaxın məsafələrdə edilən hərbi manevrlər sinirləri pozur. Lakin belə görünür ki, heç bir tərəf geri çəkilmək fikrində deyil. Ekspertlər Donald Trampın prezident olması ilə Rusiya ilə münasibətlərdə keyfiyyət dəyişikliyinin baş verəcəyinə müəyyən qədər inanırdılar. Ancaq NATO ölkələri müdafiə nazirlərinin Brüssel görüşü tamam başqa mənzərəni ortaya qoydu.
Görüşdə iştirak edən Pentaqonun şefi Ceyms Mettis üzv dövlətlərdən hərbi bloka xərcləri 2%-ə çatdırmağı tələb edib. Alyansın hər bir üzvü dövlət büdcəsinin 2%-ni NATO-ya verməlidir. Bu, birmənalı qarşılanmayıb. Birincisi, NATO üzvlərinin heç də hər biri həmin vəsaitə malik deyil. Ekspertlərin dediyinə görə, bu rəqəmi Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya ödəyə bilər. Bloka yenicə daxil olanlar isə çox zəifdirlər. Məsələn, Rumıniya, yaxud Polşa bu həcmdə xərcin altından çıxa bilməzlər. Yunanıstandan isə heç danışmağa dəyməz.
İkincisi, müasir cəmiyyətlərdə təhsilə həmin miqdarda vəsaitin ayrılması vacib sayılır, lakin heç də bütün ölkələr bunu edə bilmir. Belə çıxır ki, Şimali Atlantika Alyansı üçün hərbi güc təhsildən daha önəmlidir. Hər bir halda indi üzv ölkələr 2% ilə bağlı narazılıqlarını açıq bildirirlər.
Vaşinqtonun isə öz arqumentləri var. Amerika blokun xərclərinin 70%-ni təmin edir ki, bu da ildə 700 milyard ABŞ dolları deməkdir. Vaşinqton artıq bu qədər yükü çəkmək fikrində deyil. Digər tərəfdən, dünyada baş verən geosiyasi hadisələr göstərir ki, NATO öz vəzifəsinin öhdəsindən lazımi səviyyədə gələ bilmir. Deməli, mütləq dəyişikliyə ehtiyac vardır. Buna görədir ki, D.Tramp NATO-dakı müttəfiqlərindən xərcləri artırmaqla təşkilatda islahatların aparılmasına hazır olmağı tələb edir.
Brüssel toplantısı məhz bu problemlər prizmasından kifayət qədər aktual görünür. Rəsmi Moskva da alınan qərarlara reaksiya verib. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi Aleksandr Qruşko müsahibəsində Şimali Atlantika Alyansının yeni məqsədləri barədə geniş danışıb (bax: “NATO perexodit na silovıe sxemı” / “Kommersantc”, 27 fevral 2017).
Brüsseldə Vaşinqton 2%-lik şərti o dərəcədə sərt şəkildə qoyub ki, onu üzv dövlətlər milli plan kimi həyata keçirməlidirlər. Bu ilin may ayının 25-də NATO-nun sammitində həmin məsələ öz həllini tapmalıdır.
A.Qruşko NATO-Rusiya münasibətləri kontekstində digər aktual məsələ kimi cənub-şərq seqmenti ilə bağlı qərarı göstərib (bax: əvvəlki mənbəyə). NATO rumın briqadasının bazasında çoxmillətli hərbi qruplaşma yaratmaq fikrindədir. Artıq 8 ölkə briqada səviyyəsində qərargaha daxil olmağa hazır olduğunu bəyan edib. 5 ölkə isə bu briqadaya əlavə havadan və yerdən dəstək verəcəklər. Həmin sırada NATO-nun hərbi-dəniz qüvvələrini Qara dənizdə gücləndirmək qərara alınıb. A.Qruşko bununla bağlı ifadə edib: “Bu, regionlarda gərginliyi gücləndirən daha bir addımdır ki, RF-nin həyati maraqlarına toxunur” (bax: əvvəlki mənbəyə).
Cavab addımları: Kreml xəbərdarlıq edir
Buna qarşılıq Moskva “təbii ki, zəruri tədbirləri görəcək” (A.Qruşko). Bundan iki siyasi nəticə çıxarılır. Əvvəla, NATO şərq cəbhəsində güclənməkdə davam edir. İkincisi, Vaşinqton gündəmə yeni münaqişə gətirir. Rusiya nümayəndəsinin fikrinə görə, bu kimi addımlar yeni təhlükələrə qarşı birləşməyə ciddi mane olur. Bəs həmin təhlükələr hansılardır?
Qərb və Rusiya siyasi liderlərinin ifadə etdikləri fikirlərdən aydın olur ki, onlar hər şeydən əvvəl dini radikalizmi əsas təhlükə hesab edirlər. Konkret olaraq isə müsəlmanların terror aktlarından ehtiyatlanırlar. Belə çıxır ki, Moskva Qərbə bu təhdidə qarşı ortaq hərəkət etməyi təklif edir. Məsələnin bu tərəfi NATO-Rusiya münasibətlərinin xüsusi aspektini təşkil edir ki, bunun da ayrıca təhlilə ehtiyacı var.
Eyni zamanda, konkret regional münaqişələrdə ABŞ-la Rusiyanın maraqları ziddiyyət təşkil edir. Bir sıra hallarda isə uzlaşma nöqtəsini tapmaq olduqca çətindir. Bu səbəbdən nəzəri olaraq hər kəsin anladığı və qəbul etdiyi terrora qarşı ABŞ-Rusiya əməkdaşlığının reallaşması mürəkkəb xarakterli məsələ təsiri bağışlayır.
Bunlarla yanaşı, A.Qruşko başqa maraqlı məqama da diqqət yetirib. Onun dediyinə görə, Şimali Atlantika Alyansı bilərəkdən Rusiya təhlükəsini mifləşdirir. Deyək ki, Avropa ölkələrinin hərbi xərci 250 milyard ABŞ dollarıdır ki, bu da Rusiya və Çinin birlikdə hərbi məsrəflərindən artıqdır (bax: əvvəlki mənbəyə). Burada diqqət yönəldilməli olan başqa məsələ NATO üzvlərinin ən müasir silahlarla təmin edilməsi planı ilə bağlıdır. A.Qruşko “əgər bu planlar baş tutsa, biz “soyuq müharibə” situasiyasına düşə bilərik”, - deyə xəbərdarlıq edir (bax: əvvəlki mənbəyə). Çünki hərbi planlaşma əvvəl-axır özünə uyğun siyasi xətt formalaşdırır. Tarix bunun əyani nümunələrini verib.
Bununla qapalı dairə yaranır - təhlükələrdən xilas olmaq üçün hərbi xərclər artırılır ki, bu da öz növbəsində siyasi gərginləşmə meydana gətirir və sonuncu yenidən hərbi məsrəflərin artmasına təkan verir. Bu yükün altından heç kim çıxa bilməz.
Bunlarla yanaşı, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüvvəsinin artırılması, yeni bazaların yaradılması və bütövlükdə hərbi infrastrukturun təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Belə addımları Moskva özünə qarşı təhlükə hesab edir. Maraqlıdır ki, yuxarıda vurğulanan təhlükəli məqamların fonunda A.Qruşko Rusiya və ABŞ generallarının Bakı görüşünün müsbət nəticə verə biləcəyini ayrıca vurğulayıb.
Rusiya təmsilçisi Bakı görüşünü çox mühüm əhəmiyyət daşıyan və strateji təsir xarakterli başqa məsələlərin həlli ilə müqayisə edib. Məsələn, strateji təyinatlı silahların ixtisarı, Suriya və s. kimi problemlərdə ortaq dil tapdıqları kimi, Amerika və Rusiya rəhbərliyi Bakı müzakirələrindən də qlobal problemləri həll etmək istiqamətində yararlana bilərlər. Bu da Azərbaycan paytaxtında təşkil edilən görüşün ciddi əhəmiyyətindən xəbər verir.
Vurğulanan məqamlar qlobal təhlükəsizlik üçün önəm kəsb edən bir sıra aspektlərin aktuallaşdığını təsdiq edir. Bütövlükdə NATO ilə Rusiya arasında münasibətlər gərginləşməkdə davam edir. Belə düşünmək olar ki, 2017-ci ildə bu proses daha da dərinləşə bilər. Vaşinqton və Moskva qarşıdurma vəziyyətinə gələ bilərlər. Xüsusilə Ukrayna istiqamətində mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər özünü göstərir. Bir sıra ekspertlər Şərqi Ukraynada genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların meydana gələ biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
Digər həssas məqam Cənubi Qafqazda gərginliyin yüksəlmə ehtimalı ilə əlaqəlidir. Burada ekspertlər İran faktorunu daha çox vurğulayırlar. Lakin Ermənistanın aqressivliyi NATO-Rusiya münasibətlərinin gərginliyə doğru getməsinə öz təsirini göstərməkdədir. Təəssüf ki, hələlik nə Vaşinqton, nə də Moskva problemin bu aspektindən bəhs etmirlər.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  1200  |  
  • Tarix:  17-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti xanım Mehriban Əliyeva iranlı nazirin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb

10:32
23 Mart
Avropa Parlamentində məişət zorakılığına qarşı mübarizəyə dair dinləmələr keçiriləcək
10:22
23 Mart
İşğalçı Ermənistan Azərbaycan mədəni sərvətlərinin ticarətindən əldə etdiyi gəlirləri terrorizmin dəstəklənməsinə yönəldir
10:18
23 Mart
Azərbaycan Şarcada keçirilən VI Beynəlxalq Hökumət Rabitəsi Forumunda təmsil olunur
10:12
23 Mart
Beynəlxalq Novruz Günü BMT-də qeyd olunub
21:50
21 Mart
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Moskvada Novruz şənliyi keçirilib
19:43
21 Mart
Novruz bayramı Qırğızıstanda dövlət səviyyəsində qeyd olunub
16:56
21 Mart
İstanbuldakı “Türk Dünyası” Mədəniyyət Mərkəzində təntənəli Novruz mərasimi keçirilib
15:00
21 Mart
Gürcüstan Prezidenti və Baş naziri Marneulidə Novruz şənliklərində iştirak ediblər
13:02
21 Mart
Azərbaycan musiqiçiləri Ankarada Novruz bayramı tədbirində çıxış ediblər
11:57
21 Mart
Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Novruz bayramı münasibətilə hərbi hospitalda olub
10:18
20 Mart
Casim əl-Əli: İslam Həmrəyliyi İli” Azərbaycan tərəfindən irəli sürülmüş çox yaxşı təşəbbüsdür
09:56
20 Mart
Bahar bu gün Azərbaycana qədəm qoyur
09:53
20 Mart
İstanbulda yaşayan soydaşlarımız Novruz bayramında bir araya gəliblər
09:50
20 Mart
Franko Frattini: Beynəlxalq təşkilatların Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı qərar və qətnamələri yerinə yetirilməlidir
09:44
20 Mart
Dünya kubokunda gümüş medal qazanan yunan-Roma güləşçilərimiz Vətənə qayıdıblar
09:41
20 Mart
Mərakeş qəzetində professor Əli Həsənovun erməni təcavüzkarlığından bəhs edən kitabları barədə məqalə dərc olunub
09:38
20 Mart
“Bakı-2017” IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının biletləri satışa çıxarılıb
17:07
18 Mart
Azərbaycan Prezidenti: Dünyanın həm biznes, həm də siyasi elitasından bizə olan hörmət göz qabağındadır
16:35
18 Mart
Naxçıvan məktəbliləri Heydər Əliyev Mərkəzi ilə tanış olublar
16:03
18 Mart
Hikmət Çətin: Azərbaycanın inkişafından qürur duyuram
15:21
18 Mart
Azərbaycan Prezidenti: Bizim müstəqil siyasətimiz qürur mənbəyimizdir
15:18
18 Mart
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanda əldə edilmiş uğurlar ölkəmizi gücləndirir
15:16
18 Mart
Daşkənddə təntənəli Novruz şənliyi
15:05
18 Mart
Prezident İlham Əliyev: Biz beynəlxalq əməkdaşlığa öz fəlsəfəmizi gətirmişik
13:54
18 Mart
Bakıda idman gimnastikası üzrə dünya kuboku yarışları davam edir
11:50
18 Mart
Bu il bahar Azərbaycana martın 20-də qədəm qoyacaq
11:34
18 Mart
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Novruz bayramı münasibətilə ümumxalq şənliyində iştirak edib
11:31
18 Mart
Vaşinqtonda Novruz şənliyi keçirilib
11:27
18 Mart
“Gəncə Müstəqil Dövlətlər Birliyinin Mədəniyyət Paytaxtı – 2017” layihəsinin açılış mərasimi keçirilir
11:03
18 Mart
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
17:58
17 Mart
Azərbaycan millisinin Almaniya yığması ilə oyun üçün heyəti açıqlanıb
17:47
17 Mart
Prezident: Novruz ənənələri xalqımızın dünya mədəniyyətinə misilsiz töhfələrindəndir
17:42
17 Mart
Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqına təbrik
17:36
17 Mart
Prezident Raymonds Veyonis: Latviya Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsini dəstəkləyir
17:32
17 Mart
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib
17:30
17 Mart
Siyavuş Novruzov: Azərbaycan hökumətinin 2016-cı il ərzindəki fəaliyyəti qənaətbəxşdir
17:27
17 Mart
Azərbaycan ilə Argentina arasında çoxtərəfli platformada yüksək səviyyəli münasibətlər qurulub
17:18
17 Mart
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti xanım Mehriban Əliyeva iranlı nazirin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb
17:03
17 Mart
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində Novruz bayramı münasibəti ilə tədbir keçirilib
16:54
17 Mart
“Dəniz Kuboku - 2017” beynəlxalq müsabiqəsinin işçi görüşünün protokolu imzalanıb
16:42
17 Mart
İslamabad sammiti: geosiyasi əhəmiyyəti və Azərbaycanın töhfələri
16:38
17 Mart
“Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında” Sərəncamın icrası başa çatıb
16:28
17 Mart
AFFA-nın baş katibi Kiprdə seçki proqramını təqdim edib
15:26
17 Mart
Azərbaycan Respublikası ilə Fələstin Dövləti arasında yaxşı siyasi əlaqələr var
15:24
17 Mart
Mətbuat Şurası ilə Türkiyəli media nümayəndələri arasında Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb
14:47
17 Mart
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Şabranda vətəndaşların müraciətlərinə baxıb
14:42
17 Mart
Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun növbəti iclası keçirilib
14:38
17 Mart
Katerina Yuşşenko: “V Qlobal Forumda maraqlı müzakirələr aparılır”
14:36
17 Mart
Siyavuş Novruzov: "Banklar vətəndaşların düşdüyü vəziyyətdən istifadə edərək onları soyur"
14:30
17 Mart
Baş nazir: Azərbaycan Prezidentinin daxili və xarici siyasəti xalqımız tərəfindən dəstəklənir
14:14
17 Mart
Polşanın eks-prezidenti: BMT-nin Dağlıq Qarabağla bağlı qətnamələri icra olunmalıdır
14:11
17 Mart
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bosniya və Herseqovinanın Rəyasət Heyətinin Sədri Mladen İvaniçi qəbul edib
14:09
17 Mart
Vayra Vike-Freyberqa: Qafqazdakı vəziyyət bütün dünyaya təsir edə bilər
14:04
17 Mart
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Şahzadəsini qəbul edib
13:57
17 Mart
Nizami Cəfərov: Azərbaycan dövləti və xalqı İslam həmrəyliyində mühüm rol oynayır
12:57
17 Mart
Bakıda “Macarıstan günləri” davam edir
12:50
17 Mart
Latviyanın sabiq Prezidenti Valdis Zatlers: Bakı Qlobal Forumu əsas qlobal çağırışlara dair fikir mübadiləsi üçün səmərəli məkandır
12:29
17 Mart
Oqtay Əsədov: Azərbaycan investisiya qoyuluşu üzrə cəlbediciliyini qoruyub saxlayıb
12:25
17 Mart
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Şahzadəsini qəbul edib
12:18
17 Mart
“The Daily Caller”: “Nüvə silahının yayılması və nüvəli Ermənistan təhlükəsi”
12:16
17 Mart
Milli Məclisdə Nazirlər Kabinetinin illik hesabatı dinlənilir
11:47
17 Mart
“Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiyasının iştirakçıları ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər
11:35
17 Mart
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev İranın rabitə və informasiya texnologiyaları nazirini qəbul edib
11:27
17 Mart
Sevinc Fətəliyeva: Prezident İlham Əliyevin imzaladığı növbəti əfv sərəncamı dövlətimizin humanizm siyasətinin parlaq nümunəsidir
11:22
17 Mart
Bakıda “Asiyanın Qəlbi-İstanbul Prosesi”ndə iştirak edən dövlətlərin yüksək vəzifəli rəsmilərinin iclası keçirilir
11:02
17 Mart
Bakıda Beynəlxalq Su Həftəsi çərçivəsində Dünya Su Şurasının sessiyası öz işinə başlayıb
10:59
17 Mart
Prezident İlham Əliyevin məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfvi ilə bağlı Sərəncamı icra olunub
10:53
17 Mart
Jan-Mark Ero: Fransa Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin danışıqlar yolu ilə həllində vasitəçilik səylərini davam etdirəcək
10:40
17 Mart
Hikmət Xəlil Karzai: Əfqanıstan 2017-ci ilin Azərbaycanda “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilməsi qərarını dəstəkləyir
10:32
17 Mart
V Qlobal Bakı Forumunun ikinci günündə ilk iclas beynəlxalq münasibətlərdə Çinin roluna həsr olunub

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA