Ana səhifə »  Dünya »  Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması
A+   Yenilə  A-
Gərginlik artır: Brüssel sammitindən sonra NATO-Rusiya qarşıdurması

Şimali Atlantika Alyansı üzvlərinin müdafiə nazirlərinin Brüsseldə son görüşündən sonra Moskvadan maraqlı açıqlamalar verilir. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi A.Qruşko isə bununla bağlı ayrıca müsahibə verib. Kremlin qiymətləndirməsinə görə, dünyanın ən güclü hərbi bloku Rusiyaya qarşı mövqeyini daha da sərtləşdirməkdədir. Belə ki, Brüsseldə qəbul olunan qərarlar təşkilatın şərq cinahına doğru daha da irəliləməsini, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüdrətinin artırılmasını nəzərdə tutur. Bunu Vaşinqton təşkilata üzv olan ölkələrin hərbi xərclərini artırması hesabına etmək fikrindədir. Aydın görünür ki, Şimali Atlantika Alyansı nəinki hərbi ixtisara getmək niyyətində deyil, hətta daha qüdrətli hala gəlməyi düşünür. Moskvanın da buna cavab verəcəyi gözlənilir. Bununla da dünya miqyasında hərbi qarşıdurma təhlükəsinin yarandığı qənaətini almaq olar.
Amerikanın tələbi: hərbi xərclər və silahlanma artırılsın
NATO-Rusiya münasibətlərinin hamar olmadığı çoxdan məlumdur. Şimali Atlantika Alyansı bir neçə ildir ki, RF-nin sərhədlərinə yaxınlaşır. Bunu dövlətin təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirən rəsmi Moskva cavab tədbirləri görür. Son illər bu müstəvidə tərəflər arasında münasibətlər daha da gərginləşib. NATO yeni tədbirlər həyata keçirir, Kreml də öz növbəsində lazım bildiyi addımları atır. Hazırda Avropa istiqamətində onların sərt bir şəkildə qarşı-qarşıya durduğunu demək olar.
Xüsusilə NATO-nun cənub və şərq cinahlarında Moskva ilə münasibətlər ağırdır. Daima qarşılıqlı hədələr və bəzi hallarda çox yaxın məsafələrdə edilən hərbi manevrlər sinirləri pozur. Lakin belə görünür ki, heç bir tərəf geri çəkilmək fikrində deyil. Ekspertlər Donald Trampın prezident olması ilə Rusiya ilə münasibətlərdə keyfiyyət dəyişikliyinin baş verəcəyinə müəyyən qədər inanırdılar. Ancaq NATO ölkələri müdafiə nazirlərinin Brüssel görüşü tamam başqa mənzərəni ortaya qoydu.
Görüşdə iştirak edən Pentaqonun şefi Ceyms Mettis üzv dövlətlərdən hərbi bloka xərcləri 2%-ə çatdırmağı tələb edib. Alyansın hər bir üzvü dövlət büdcəsinin 2%-ni NATO-ya verməlidir. Bu, birmənalı qarşılanmayıb. Birincisi, NATO üzvlərinin heç də hər biri həmin vəsaitə malik deyil. Ekspertlərin dediyinə görə, bu rəqəmi Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya ödəyə bilər. Bloka yenicə daxil olanlar isə çox zəifdirlər. Məsələn, Rumıniya, yaxud Polşa bu həcmdə xərcin altından çıxa bilməzlər. Yunanıstandan isə heç danışmağa dəyməz.
İkincisi, müasir cəmiyyətlərdə təhsilə həmin miqdarda vəsaitin ayrılması vacib sayılır, lakin heç də bütün ölkələr bunu edə bilmir. Belə çıxır ki, Şimali Atlantika Alyansı üçün hərbi güc təhsildən daha önəmlidir. Hər bir halda indi üzv ölkələr 2% ilə bağlı narazılıqlarını açıq bildirirlər.
Vaşinqtonun isə öz arqumentləri var. Amerika blokun xərclərinin 70%-ni təmin edir ki, bu da ildə 700 milyard ABŞ dolları deməkdir. Vaşinqton artıq bu qədər yükü çəkmək fikrində deyil. Digər tərəfdən, dünyada baş verən geosiyasi hadisələr göstərir ki, NATO öz vəzifəsinin öhdəsindən lazımi səviyyədə gələ bilmir. Deməli, mütləq dəyişikliyə ehtiyac vardır. Buna görədir ki, D.Tramp NATO-dakı müttəfiqlərindən xərcləri artırmaqla təşkilatda islahatların aparılmasına hazır olmağı tələb edir.
Brüssel toplantısı məhz bu problemlər prizmasından kifayət qədər aktual görünür. Rəsmi Moskva da alınan qərarlara reaksiya verib. Rusiyanın NATO-dakı daimi nümayəndəsi Aleksandr Qruşko müsahibəsində Şimali Atlantika Alyansının yeni məqsədləri barədə geniş danışıb (bax: “NATO perexodit na silovıe sxemı” / “Kommersantc”, 27 fevral 2017).
Brüsseldə Vaşinqton 2%-lik şərti o dərəcədə sərt şəkildə qoyub ki, onu üzv dövlətlər milli plan kimi həyata keçirməlidirlər. Bu ilin may ayının 25-də NATO-nun sammitində həmin məsələ öz həllini tapmalıdır.
A.Qruşko NATO-Rusiya münasibətləri kontekstində digər aktual məsələ kimi cənub-şərq seqmenti ilə bağlı qərarı göstərib (bax: əvvəlki mənbəyə). NATO rumın briqadasının bazasında çoxmillətli hərbi qruplaşma yaratmaq fikrindədir. Artıq 8 ölkə briqada səviyyəsində qərargaha daxil olmağa hazır olduğunu bəyan edib. 5 ölkə isə bu briqadaya əlavə havadan və yerdən dəstək verəcəklər. Həmin sırada NATO-nun hərbi-dəniz qüvvələrini Qara dənizdə gücləndirmək qərara alınıb. A.Qruşko bununla bağlı ifadə edib: “Bu, regionlarda gərginliyi gücləndirən daha bir addımdır ki, RF-nin həyati maraqlarına toxunur” (bax: əvvəlki mənbəyə).
Cavab addımları: Kreml xəbərdarlıq edir
Buna qarşılıq Moskva “təbii ki, zəruri tədbirləri görəcək” (A.Qruşko). Bundan iki siyasi nəticə çıxarılır. Əvvəla, NATO şərq cəbhəsində güclənməkdə davam edir. İkincisi, Vaşinqton gündəmə yeni münaqişə gətirir. Rusiya nümayəndəsinin fikrinə görə, bu kimi addımlar yeni təhlükələrə qarşı birləşməyə ciddi mane olur. Bəs həmin təhlükələr hansılardır?
Qərb və Rusiya siyasi liderlərinin ifadə etdikləri fikirlərdən aydın olur ki, onlar hər şeydən əvvəl dini radikalizmi əsas təhlükə hesab edirlər. Konkret olaraq isə müsəlmanların terror aktlarından ehtiyatlanırlar. Belə çıxır ki, Moskva Qərbə bu təhdidə qarşı ortaq hərəkət etməyi təklif edir. Məsələnin bu tərəfi NATO-Rusiya münasibətlərinin xüsusi aspektini təşkil edir ki, bunun da ayrıca təhlilə ehtiyacı var.
Eyni zamanda, konkret regional münaqişələrdə ABŞ-la Rusiyanın maraqları ziddiyyət təşkil edir. Bir sıra hallarda isə uzlaşma nöqtəsini tapmaq olduqca çətindir. Bu səbəbdən nəzəri olaraq hər kəsin anladığı və qəbul etdiyi terrora qarşı ABŞ-Rusiya əməkdaşlığının reallaşması mürəkkəb xarakterli məsələ təsiri bağışlayır.
Bunlarla yanaşı, A.Qruşko başqa maraqlı məqama da diqqət yetirib. Onun dediyinə görə, Şimali Atlantika Alyansı bilərəkdən Rusiya təhlükəsini mifləşdirir. Deyək ki, Avropa ölkələrinin hərbi xərci 250 milyard ABŞ dollarıdır ki, bu da Rusiya və Çinin birlikdə hərbi məsrəflərindən artıqdır (bax: əvvəlki mənbəyə). Burada diqqət yönəldilməli olan başqa məsələ NATO üzvlərinin ən müasir silahlarla təmin edilməsi planı ilə bağlıdır. A.Qruşko “əgər bu planlar baş tutsa, biz “soyuq müharibə” situasiyasına düşə bilərik”, - deyə xəbərdarlıq edir (bax: əvvəlki mənbəyə). Çünki hərbi planlaşma əvvəl-axır özünə uyğun siyasi xətt formalaşdırır. Tarix bunun əyani nümunələrini verib.
Bununla qapalı dairə yaranır - təhlükələrdən xilas olmaq üçün hərbi xərclər artırılır ki, bu da öz növbəsində siyasi gərginləşmə meydana gətirir və sonuncu yenidən hərbi məsrəflərin artmasına təkan verir. Bu yükün altından heç kim çıxa bilməz.
Bunlarla yanaşı, Şərqi Avropada ABŞ-ın hərbi qüvvəsinin artırılması, yeni bazaların yaradılması və bütövlükdə hərbi infrastrukturun təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Belə addımları Moskva özünə qarşı təhlükə hesab edir. Maraqlıdır ki, yuxarıda vurğulanan təhlükəli məqamların fonunda A.Qruşko Rusiya və ABŞ generallarının Bakı görüşünün müsbət nəticə verə biləcəyini ayrıca vurğulayıb.
Rusiya təmsilçisi Bakı görüşünü çox mühüm əhəmiyyət daşıyan və strateji təsir xarakterli başqa məsələlərin həlli ilə müqayisə edib. Məsələn, strateji təyinatlı silahların ixtisarı, Suriya və s. kimi problemlərdə ortaq dil tapdıqları kimi, Amerika və Rusiya rəhbərliyi Bakı müzakirələrindən də qlobal problemləri həll etmək istiqamətində yararlana bilərlər. Bu da Azərbaycan paytaxtında təşkil edilən görüşün ciddi əhəmiyyətindən xəbər verir.
Vurğulanan məqamlar qlobal təhlükəsizlik üçün önəm kəsb edən bir sıra aspektlərin aktuallaşdığını təsdiq edir. Bütövlükdə NATO ilə Rusiya arasında münasibətlər gərginləşməkdə davam edir. Belə düşünmək olar ki, 2017-ci ildə bu proses daha da dərinləşə bilər. Vaşinqton və Moskva qarşıdurma vəziyyətinə gələ bilərlər. Xüsusilə Ukrayna istiqamətində mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər özünü göstərir. Bir sıra ekspertlər Şərqi Ukraynada genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların meydana gələ biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
Digər həssas məqam Cənubi Qafqazda gərginliyin yüksəlmə ehtimalı ilə əlaqəlidir. Burada ekspertlər İran faktorunu daha çox vurğulayırlar. Lakin Ermənistanın aqressivliyi NATO-Rusiya münasibətlərinin gərginliyə doğru getməsinə öz təsirini göstərməkdədir. Təəssüf ki, hələlik nə Vaşinqton, nə də Moskva problemin bu aspektindən bəhs etmirlər.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  9090  |  
  • Tarix:  17-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktoru Azərbaycanda həyata keçirilən sosial islahatlar barədə məlumatlandırılıb

11:02
22 May
Kaliforniya qubernatoru: Azərbaycan dünyanın ən sürətlə inkişaf edən və çağdaşlaşan dövlətlərindən birinə çevrilib
10:57
22 May
Futbol üzrə Azərbaycan millisinin yoldaşlıq oyunları üçün heyəti açıqlanıb
10:56
22 May
Merkel Soçidə: geosiyasi alternativ axtarışı?
10:53
22 May
Elmar Məmmədyarov Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
10:28
22 May
Yüz il əvvəl Azərbaycanın istiqlalı böyük əhəmiyyət və rəmzi məna daşıyan başlanğıc olub
10:01
22 May
Prezident İlham Əliyev Bakıda yüksəkgərginlikli avadanlıqlar zavodunun açılışında iştirak edib
09:52
22 May
Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram
09:48
22 May
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib
09:36
22 May
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini pozmaqda davam edir
18:00
21 May
Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktoru Azərbaycanda həyata keçirilən sosial islahatlar barədə məlumatlandırılıb
17:55
21 May
Tahir Rzayev: Qeyri-neft sənayesinin inkişaf etdirilməsi xüsusi diqqət mərkəzindədir
17:51
21 May
Azərbaycan Prezidenti: Gələn günlər ərzində “Şahdəniz-2” layihəsinin başa çatmasını qeyd edəcəyik
17:42
21 May
Azərbaycan Aİ ilə energetika sektorunun inkişafına dair strateji sənədlərin hazırlanması metodologiyasını müzakirə edib
17:18
21 May
Azərbaycanın ABŞ-dakı diaspor təşkilatları Helsinki Komissiyasının qərəzli dinləmələri ilə bağlı etiraz bəyanatları yayıblar
17:16
21 May
Ağstafalı şəhid son mənzilə yola salınıb
16:59
21 May
Azərbaycan nümayəndə heyəti “Beynəlxalq Ordu Oyunları-2018”in planlaşdırma konfransında iştirak edir
16:46
21 May
Elmar Məmmədyarov Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunu qəbul edib
16:35
21 May
Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan ordusunun keçirdiyi təlimlərdə taktiki və ordu aviasiyasından istifadə ilə bağlı xəbərlər şişirdilib
16:08
21 May
Azərbaycan ilə İordaniya arasında turizm sahəsində əməkdaşlığın inkişafına dair müzakirələr aparılıb
15:59
21 May
Təhsil naziri Xızı şəhərində vətəndaşları qəbul edib
15:53
21 May
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Gəncədə yaradılan Regional Peşə Tədrisi Mərkəzində olub
15:50
21 May
Türkiyə Prezident Administrasiyası: Bakı və Ankara Avropanın enerji təhlükəsizliyini təmin edir
15:37
21 May
Azərbaycan və Rusiya sahibkarlar qurumları arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb
15:36
21 May
Bolqarıstanın energetika naziri Azərbaycana səfər edəcək
15:34
21 May
“İnsan hüquqları aylığı” çərçivəsində Azərbaycan Ordusunda bir sıra tədbirlər keçirilir
15:30
21 May
Hikmət Babaoğlu: "Paşinyan müstəqil siyasətçi deyil, qlobal güc mərkəzlərinin siyasi layihəsidir"
15:14
21 May
Hərbi Akademiyada intensiv ingilis dili kursunun növbəti buraxılışı olub
15:09
21 May
Azərbaycan səfiri Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti vəzifəsini icra edən Vəliəhdlə görüşdə iştirak edib
14:55
21 May
Azərbaycanın Baş naziri Novruz Məmmədov və Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç birgə işçi nahar ediblər
14:50
21 May
Azərbaycan və Serbiya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
14:48
21 May
Çinin İxrac Kredit Sığorta Korporasiyası SOCAR-la əməkdaşlıqda maraqlıdır
14:29
21 May
Azərbaycan-Serbiya sənədləri imzalanıb
14:16
21 May
Bakıda qərarların qəbulu prosesində vətəndaş iştirakçılığı mövzusunda konfrans keçirilib
14:15
21 May
Baku Shopping Festival zamanı banklar gücləndirilmiş iş rejimində çalışır
14:08
21 May
Allahşükür Paşazadə: Cümhuriyyət din-dövlət münasibətlərinin tənzimlənməsi üçün əlindən gələni edib
14:06
21 May
Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü
13:20
21 May
Bakıda “Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə doğru davamlı inkişafın və layiqli əməyin təbliği” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
12:57
21 May
Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin təkbətək görüşü
12:54
21 May
Flora Qasımova: İşğalçılıq siyasəti nəticəsində Ermənistan bölgənin ən zəif dövlətinə çevrilib
12:45
21 May
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiçin rəsmi qarşılanma mərasimi olub
12:38
21 May
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında ixtisasartırma kursu: “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti-100: tarixi irs və müasirlik”
12:33
21 May
Yeni Azərbaycan Partiyası ilə Laos Xalq İnqilabı Partiyası arasında əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
12:19
21 May
ATƏT PA-nın vitse-prezidenti: AŞPA-nın Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri ilə bağlı qərarı ziddiyyətlərlə doludur
12:07
21 May
Akademik Abel Məhərrəmov: Bakı Dövlət Universiteti Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarıdır
12:00
21 May
“Star” neft emalı zavodu üçün ilk neft yükü Azərbaycandan göndəriləcək
11:47
21 May
Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
11:46
21 May
Güləş üzrə 33-cü dünya çempionatında uğurla çıxış edərək 11 medal qazanan MOİK-in idmançıları Vətənə qayıdıblar
11:23
21 May
Bakıda velosiped idmanının BMX növü üzrə dünya çempionatının başlamasına iki həftə qalıb
11:11
21 May
Əli Əhmədov: "Hər il Azərbaycanda 100 mindən az olmayan yeni iş yeri yaradılmalıdır"
11:07
21 May
Konsorsium: 2020-ci ildən Azərbaycan qazının Bolqarıstana tədarükünə başlamağa hazırıq
11:05
21 May
Azərbaycan və Türkiyə aqrar sahədə birgə layihələr həyata keçirə bilər
11:03
21 May
Əli Əhmədov: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Azərbaycanda məşğulluğun təmin olunmasında ciddi problemlər yaradır
11:01
21 May
Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında sərmayələrin təşviqi və qarşılıqlı qorunması haqqında saziş hazırlanır
10:42
21 May
Qazaxda turizmin inkişafı məqsədilə təlimlərə başlanılıb
10:39
21 May
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə Kiyevdə rəsmi qəbul keçirilib
10:26
21 May
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 97 dəfə pozub
10:16
21 May
Prezident İlham Əliyev Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
10:13
21 May
Azərbaycan nümayəndə heyəti Kaliforniya siyasi xadimləri ilə görüşlər keçirib
09:55
21 May
Xəzərin hüquqi statusuna dair Konvensiyanın hazırlanması üzrə işçi qrupunun iclası mayın 21-24-də Astanada keçiriləcək
09:34
21 May
ABŞ Konqresi və “Heritage” fondunda Trans-Xəzər regionu müzakirə olunub
08:59
21 May
MN: Dövlət sərhədində mühəndis işlərinə dair Yerevanın bəyanatı məsuliyyətsiz və əsassızdır
08:56
21 May
Gəncə 2019-cu il üçün Avropa İdman Şəhəri tituluna layiq görülüb
15:47
19 May
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri bərpa-müalicə kursu keçən əlilliyi olan şəxslərlə görüşüb
14:18
19 May
Hərbçi güləşçilərimiz 33-cü dünya çempionatının sonuncu günündə 1 qızıl və 2 bürünc medal qazanıblar
14:10
19 May
Əhliman Əmiraslanov: Təbabətdə dərman təhlükəsizliyi prioritet istiqamətdir
13:51
19 May
İsa Həbibbəyli: “Təhsil haqqında” qanuna edilən dəyişikliklər əhəmiyyətlidir
13:49
19 May
Nurlana Əliyeva: Azərbaycançılıq ideologiyasının əsas istiqamətlərindən biri yüksək səviyyəli təhsil yaratmaqdır
13:43
19 May
MM-in komitə sədri: Qanun Hesablama Palatasının statusunu, fəaliyyətinin hüquqi əsaslarını tənzimləyir
13:04
19 May
Rusiyanın Sankt-Peterburq Qanunvericilik Məclisinin sədri Ulu Öndərin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
12:23
19 May
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi maarifləndirmə tədbirlərini davam etdirir

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+27 +32
gecə+17 +19