Ana səhifə »  Dünya »  ABŞ-Rusiya: güc nümayişi və qarşılıqlı ittihamlar
A+   Yenilə  A-
ABŞ-Rusiya: güc nümayişi və qarşılıqlı ittihamlar

Soçidən bir qədər aralıda Rusiyaya məxsus hərbi təyyarənin qəzaya uğraması müəyyən sualların yaranmasına səbəb olub. Ekspertlər terror versiyasını araşdırırlar, ancaq məsələ yalnız bununla bağlı deyil. Daha düşündürücüsü odur ki, təyyarə olayı, ümumiyyətlə, Vaşinqtonla Moskva arasında hərbi imkanlarla bağlı mübahisələrin şiddətlənməsi, qarşılıqlı ittihamların artması, Ukraynada hərbi toqquşmaların intensivləşməsi və Suriyada vəziyyətin xeyli ağırlaşması fonunda baş verib. Bütün bunlar sistem halında qlobal geosiyasi mənzərəyə necə təsir göstərə bilər? Vaşinqtonla Moskva arasında münasibətlər daha da kəskinləşə bilərmi? Yaxud silahlanma yarışı yenidən alovlanarmı?
Kim daha güclüdür: iki böyük dövlətin qarşıdurması
Son günlər dünyanın iki supergücü - Amerika ilə Rusiya arasında hərbi qüvvələrin müqayisəsi ilə bağlı qiyabi dialoq gedir. Rəsmi Moskva dünyada ən güclü “nüvə üçlüyü”nə malik olduğunu bəyan edib. Buna cavab olaraq, Vaşinqton dərhal dünya tarixində ən mükəmməl orduya malik olduğunu bəyan edib. Əlavə olaraq, D.Tramp Amerikanın nüvə imkanlarını daha da artırmaqda maraqlı olduğunu bildirib.
Ekspertlər bunu ABŞ-ın yeni prezidentinin ölkənin dünyada ən güclü hərbi nüvə sisteminə malik olmasını təsdiq etməsi kimi qiymətləndiriblər. Üstəlik, D.Tramp daha qabağa gedərək, “MSNBC” telekanalına bildirib: “Qoy nüvə silahı üzrə silahlanma yarışına başlasınlar. Biz onlara hər addımda üstün gələcəyik və geridə qoyacağıq” (bax: Trump on Nukes: “Let it be an arms race” / “MSNBC”, 23 dekabr 2016).
Maraqlıdır ki, bunlara Rusiya prezidenti sakit reaksiya verib. O, ölkə vətəndaşları ilə ənənəvi onlayn görüşdə deyib ki, “ABŞ-ın yeni prezidenti normal fikirlər bildirib. Doğrudan da, Amerika dünyanın ən güclü ordusuna malikdir, bununla heç kəs mübahisə etmir. Ancaq ABŞ-ın getməkdə olan administrasiyası uduzduğunu sakit qarşılaya bilmir. Biz isə istənilən potensial təcavüzkardan güclü olduğumuzu deyirik və bu, belədir” (bax: Putin otreaqiroval na slova Trampa o ədernom potenüiale SŞA / “RİA Novosti”, 23 dekabr 2016).
Bütün bunlar hansı proseslərin əlamətləri ola bilər? Aydındır ki, artıq Amerika ilə Rusiya əvvəlki münasibətlərə qayıda bilmirlər. Onlar arasında gərginlik zaman-zaman fərqli məsələlər səbəbindən alovlanır. Lakin problemlərin hamısı qlobal geosiyasi hadisələrlə bağlı olur. Analitiklər də etiraf edirlər ki, dünyanın yenidən bölüşdürülməsi, liderlik və regionlarda nüfuz uğrunda savaş yeni səviyyəyə yüksəlib. Bir qədər öncə üstüörtülü və diplomatik ibarələrlə deyilən sözlər indi açıq şəkildə çatdırılır. Tərəflər konkret olaraq kimin daha güclü hərbi potensiala malik olması barədə mübahisə edirlər. Onun səbəbi nə ola bilər?
Burada ilk olaraq Suriyada baş verənlərə diqqət çəkilir. Hələbdən Suriyanın müxalif qüvvələrinin sıxışdırılıb çıxarılması regionda qüvvələr nisbətini bir qədər dəyişib. Özü də Rusiya və rəsmi Dəməşqə bu prosesdə Türkiyə yaxından yardım göstərib. Ankara əvəzində Əl-Bab və Münbici ələ keçirməyə Moskva və Dəməşqin mane olmaması təminatını alıb. Artıq Əl-Babda türk ordusunun işi tamamlaması qısa zamana bağlıdır. Rəsmi Ankara elitar hissələri göndərməkdədir. Onların sayı az, döyüş qabiliyyəti isə çox yüksəkdir. Yeni hərbi kontingent Suriyada hücum güclərini arxadan qorumalı, onları terror aktlarından mühafizə etməlidir.
Deməli, Hələbin Əsəd ordusu tərəfindən ələ keçirilməsi yalnız hərbi hadisə deyil. Bu əməliyyat həm də Rusiyanın geosiyasi addımları ilə səsləşməkdədir. Ənənəvi olaraq, ABŞ-ın müttəfiqi olan Türkiyə indi Rusiya-İran ikiliyi ilə birgə hərəkət edir. Təbii ki, Vaşinqton buna reaksiya verməli idi. O başqa məsələdir ki, həmin reaksiyada hərbi güc nümayişi az yer tutmur.
Amerika həm dostları, həm də düşmənlərinə çatdırır ki, dünyanın ən qüdrətli hərbi gücüdür və deməli, rusların Suriyadakı uğurları müvəqqətidir. Mübarizə bundan sonra başlayır. Buna qarşılıq Kreml özünün hərbi potensialı ilə bağlı nikbin fikirləri dünyaya bəyan edir. Prezident V.Putin daha ehtiyatlı mövqe tutaraq, istənilən təcavüzkara cavab verə biləcəklərini bildirir. Əslində, Rusiya prezidenti bir çox dövlət başçısının da ifadə etdiyi fikri deyib. Çünki əksər dövlətlər bəyan edirlər ki, istənilən təcavüzə qarşı durmağa hazırdırlar. V.Putin bu cür sakit və normal psixoloji durumu ilə Amerika rəsmilərini üstələyir - Ağ Ev nədənsə aqressiv və həyəcanlı görünür.
Havada partlayış: terror, yoxsa təsadüf?
Başqa bir məsələ Ukrayna ilə bağlı müşahidə edilən proseslərlə əlaqəlidir. Burada Ukrayna ordusunun Donbasda hücum əməliyyatlarını aparması diqqəti çəkir. Yayılan informasiyalara görə, ağır döyüşlər gedir. Hər iki tərəf itki verir. Lakin aydındır ki, Ukrayna məsələsində Qərblə Rusiyanın əvvəllər əldə etdikləri sazişin şərtləri pozulub. O cümlədən Minskdə gəlinən razılıqların üstündən xətt çəkilir. Bu isə o deməkdir ki, Ukraynada vəziyyət getdikcə daha da pisləşə bilər.
Bu arada BMT-də Krımdakı vəziyyəti əks etdirən sənəd qəbul olunub. Qətnaməyə əsasən, Rusiya Krımda insan haqlarını pozur, o cümlədən tatarları diskriminasiya edir. Bundan başqa, rəsmi Moskva yarımadada öz hüquqi prosedurlarını insanlara zorla yeritməyə çalışır (bax: Turüiə vıstupila protiv Rossii v OON / “gazeta.ru”, 21 dekabr 2016). Rəsmi Brüssel də Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyaların vaxtını Ukrayna məsələsinə görə daha 6 ay uzadıb.
Vurğulanan faktlara dekabrın 25-də daha biri əlavə olunub. İçində çoxlu sayda hərbçi, jurnalist və dövlət adamları olan Rusiyaya məxsus “Tu-154” təyyarəsi Soçidən 5,5 kilometr aralıda qəzaya uğrayıb. Son məlumatlara görə, təyyarə havadaykən partlayıb. Mütəxəssislər “Tu-154”ün etibarlı olmasını nəzərə alaraq, partlayışın kənar müdaxilə ilə törədildiyi qənaətindədirlər (bax: İstoçnik soobhil ob otrabotke versii terakta na bortu Tu-154 / “lenta.ru”, 25 dekabr 2016).
Təyyarədə olan 64 hərbçi Suriyaya uçurmuş. Hmeymim hərbi bazasında rus əsgərlərə Yeni il konserti veriləcəkmiş. Ancaq təyyarənin partlaması tamamilə başqa əhval-ruhiyyə yaradıb. Əgər bu, terror aktı idisə, Suriyada vəziyyətin daha da gərginləşəcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Ekspertlər hesab edirlər ki, müxalif qüvvələr Moskvaya Hələbi bağışlamayacaqlar. Mümkündür ki, Rusiyanın öz ərazisində terror aktları baş versin.
Belə qənaətə gəlmək olar ki, ABŞ-la Rusiya arasında hərbi güclə bağlı mübahisələrin intensivləşdiyi bir vaxtda maraqlı geosiyasi hadisələr baş verir. Suriyada Hələb B.Əsədin əlinə keçir, Əl-Babda Türkiyə uğur qazanır, BMT-də Krımla bağlı Rusiyanın əleyhinə qətnamə qəbul edilir, Ukraynada hərbi toqquşmalar şiddətlənir və Rusiyaya məxsus hərbi təyinatlı təyyarə göydə partlayır (yaxud partladılır). Bu proseslər cəm halında hansısa riskli mənzərənin yaranmaqda olduğundan xəbər verir. Onun mərkəzində, fikrimizcə, Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr dayanır. Konkret olaraq, Qərb təşəbbüsün Rusiyanın əlinə keçməsinə ciddi maneələr törədir.
Bunun fonunda çoxlu sayda gözlənilməz hadisələr özünü göstərə bilər. Mümkündür ki, İsrail də bu proseslərə cəlb edilsin. Lakin əsas aktorlar Amerika, Rusiya və Avropadır. Onların arasında Suriya və İraq cəbhəsində nələrin baş verəcəyindən çox məqamlar asılıdır. Burada Türkiyənin də getdikcə daha böyük ölçüdə qlobal geosiyasi mübarizəyə qatıldığını demək lazımdır. Rəsmi Ankara Yaxın Şərqdə uğurlu hərbi-diplomatik addımlarını atmaqdadır. Gözləniləndir ki, bu proses son hadisələrin fonunda yeni səviyyəyə yüksəlsin. Hər nə olsa da, artıq Türkiyəyə dünyanın ən güclü dövlətləri belə “sən kimsən” məntiqi ilə yanaşa bilmirlər. Deməli, regionda qüvvələr nisbəti yenidən dəyişə bilər. Bu kontekstdə İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Misirin hansı keyfiyyətdə bu oyunda iştirak edəcəyi də maraq doğurur.
Yuxarıda vurğuladığımız məqamlar bağlılığında ən təhlükəli tendensiyalardan biri ABŞ-la Rusiya arasında silahlanma yarışının növbəti dəfə alovlana bilməsi ilə əlaqəlidir. Belə görünür ki, D.Tramp bu variantı istisna etmir. Əgər həmin proqnoz özünü doğrultsa, bütövlükdə bəşəriyyət daha mürəkkəb risklərlə üzləşə bilər. Çünki təcrübə göstərir ki, hərbi güc faktoru önə çıxdıqda daha amansız və güzəştsiz rəqabət başlayır.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  9210  |  
  • Tarix:  19-01-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Mol­do­va Pre­zi­den­ti İqor Do­don Hey­dər Əli­yev Mər­kə­zin­də olub

15:27
28 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Varşavada Polşanın Baş naziri ilə görüşüb
15:09
28 İyun
Azərbaycanın müdafiə naziri NATO-nun toplantısında iştirak edəcək
11:33
28 İyun
Buxarestdə Rumıniya ilə Azərbaycan arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25 illiyi qeyd olunub
11:22
28 İyun
Güləşçilərimiz Avropa çempionatının ilk günündə 3 medal qazanıblar
11:14
28 İyun
Ermənistan silahlı bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 146 dəfə pozub
11:05
28 İyun
Prezident Andjey Duda: Azərbaycan Polşanın Cənubi Qafqaz və Xəzər dənizi regionunda mühüm tərəfdaşıdır
10:52
28 İyun
Şəkidə “İpək Yolu” VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı başlayıb
10:46
28 İyun
Fransa portalı: Qaçqınlara diqqət Azərbaycan üçün prioritet məsələdir
18:07
27 İyun
Məcburi köçkün ailələrinə Masazır qəsəbəsində yeni mənzillərin verilməsi mərasimi olub
17:48
27 İyun
Azərbaycan nümayəndə heyəti Astanada keçirilən beynəlxalq simpoziuma qatılıb
17:37
27 İyun
Oqtay Əsədov: Avrasiya ölkələri parlamentlərinin birgə səyləri bölgədəki bütün problemlərin həllini yaxınlaşdıra bilər
17:21
27 İyun
Azərbaycan və Polşa prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
17:15
27 İyun
Prezident İlham Əliyev Varşavada “Naməlum əsgər” abidəsini ziyarət edib
17:07
27 İyun
Səməd Seyidov: AŞPA üzvləri Dağlıq Qarabağa qeyri-qanuni səfər edəndə qurumun etimadı məsələsi niyə qaldırılmadı?
16:21
27 İyun
Azərbaycan və Polşa prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
16:03
27 İyun
Azərbaycan-Polşa sənədləri imzalanıb
15:45
27 İyun
Azərbaycan-İran münasibətlərinin inkişafında parlamentlər vacib rol oynayır
14:37
27 İyun
Milli Məclisin sədri: Azərbaycan ilə Çexiya dost və tərəfdaş ölkələrdir
14:30
27 İyun
Azərbaycan və Polşa prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü
14:19
27 İyun
Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əməkdaşlığının inkişafı ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub
14:00
27 İyun
Azərbaycan və Polşa prezidentlərinin təkbətək görüşü olub
13:34
27 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Varşavada rəsmi qarşılanma mərasimi
12:44
27 İyun
Azərbaycanlı deputat Avropa Şurasını müsəlmanların hüquqlarının müdafiəsini gündəlikdə saxlamağa çağırıb
12:38
27 İyun
Milli Məclisin sədri Oqtay Əsədov Avrasiya Ölkələri Parlament Sədrlərinin II Müşavirəsində iştirak edir
12:24
27 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Polşaya rəsmi səfərə gəlib
12:04
27 İyun
Almaniya mediası: Formula-1 azarkeşləri Azərbaycanda maraqlı və həyəcan dolu bir yarış izləyiblər
23:16
25 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin əyləncə proqramı möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb
23:06
25 İyun
Yaponiya KİV-ləri Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisindən yazırlar
22:50
25 İyun
İtaliyada Birinci Azərbaycan Film Festivalı başa çatıb
21:41
25 İyun
Azərbaycan Qran-Prisinin qalibi: Bakıda Formula-1 yarışları üçün hər cür şərait var
21:34
25 İyun
Möhtəşəm Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisi uğurla başa çatıb
19:27
25 İyun
“Red Bull Racing” komandasının pilotu Daniel Rikkiardo Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin qalibi olub
18:49
25 İyun
“Toro Rosso”, “Sauber” və “Force India”nın pilotları Bakıda azarkeşlərlə görüşüblər
18:44
25 İyun
Dmitri Kozak: Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisi yüksək səviyyədə təşkil olunub
18:08
25 İyun
Prezident İlham Əliyev “VTB Bank”ın prezidenti, idarə heyətinin sədrini qəbul edib
17:58
25 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Rusiya Baş nazirinin müavinini qəbul edib
17:05
25 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinə start verilib
16:52
25 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Formula-1-in rəhbər şəxslərini qəbul edib
16:23
25 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin açılış mərasimi başlayıb
15:37
25 İyun
Prezident İlham Əliyev Bakıda yeni salınan yolun açılışında iştirak edib
12:51
25 İyun
Prezident İlham Əliyev Rusiyanın “Zavtra” qəzetinin baş redaktorunu qəbul edib
10:54
25 İyun
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 148 dəfə pozub
10:12
25 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin start düzülüşü müəyyənləşib
15:52
24 İyun
Türkiyə KİV-ləri: Bakıda “Formula-1 həyəcanı
15:49
24 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin üçüncü sərbəst yürüşündə “Mercedes”in pilotu fərqlənib
15:30
24 İyun
Türk dünyası mədəniyyəti və irsinin İtaliyada tanıdılması ilə bağlı layihələrin icrasına dair müzakirələr aparılıb
15:26
24 İyun
Muxtar respublikada maşınqayırma sənayesi sahəsində böyük nailiyyətlər əldə edilib
14:45
24 İyun
Prezident İlham Əliyev Fransada Azərbaycanın Dostları Assosiasiyasının prezidentini qəbul edib
14:41
24 İyun
Zakir Həsənov: Azərbaycan Ordusu düşməndən üstün olduğunu bütün dünyaya sübut etdi
14:13
24 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisinin üçüncü sərbəst yürüşü başlayıb
17:28
23 İyun
Azərbaycan Avtomobil Federasiyasının rəsmiləri və Moldova Prezidenti Formula-1 paddokunda
17:24
23 İyun
Astanada TÜRKPA-nın ətraf mühit və təbii ehtiyatlar komissiyasının üçüncü iclası keçirilib
17:22
23 İyun
Hamının can atdığı çətin peşə: dövlət qulluğu
17:19
23 İyun
Formula-1 pilotları ikinci sərbəst yürüşdə mübarizəyə başlayıblar
17:01
23 İyun
Eldar İbrahimov: Sahibkarlığın inkişafı ölkəmizin sosial-iqtisadi inkişafı prosesində mühüm rol oynayır
17:00
23 İyun
İtaliyada birinci Azərbaycan Film Festivalı “Əli və Nino” filmi il açılıb
16:49
23 İyun
Ross Braun: Formula 1 yarışlarının formatı dəyişdirilə bilər
16:29
23 İyun
Yeni Azərbaycan Partiyası Bərdə rayon təşkilatının X konfransı keçirilib
16:26
23 İyun
Formula-1 Azərbaycan Qran-Prisi telekommunikasiya xidmətləri ilə təchiz olunub
16:07
23 İyun
Respublika Veteranları Təşkilatında Silahlı Qüvvələr Günü qeyd olunub
16:01
23 İyun
Bolqarıstan ictimaiyyətinə Azərbaycan həqiqətləri barədə məlumat verilib
15:52
23 İyun
İqtisadiyyat naziri Qaxda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib
15:42
23 İyun
Yeni Azərbaycan Partiyası Qazax rayon təşkilatının IX konfransı keçirilib
15:37
23 İyun
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul edib
15:15
23 İyun
Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının təmas xəttində keçirilən monitorinq insidentsiz başa çatıb
15:08
23 İyun
“ASAN xidmət” və “ASAN Kommunal” mərkəzlərində qeyri-iş günü olacaq
15:03
23 İyun
Dövlət başçısı İlham Əliyev: “Azərbaycan Ordusu güclü ordular sırasındadır”
14:57
23 İyun
Moldova Prezidenti İqor Dodon Heydər Əliyev Mərkəzində olub
14:53
23 İyun
Oqtay Əsədovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Koreyaya gedəcək
14:44
23 İyun
Prezident: "Dağlıq Qarabağ dünya ictimaiyyəti tərəfindən də Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi kimi tanınır"

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+29 +34
gecə+20 +23